دیدگاه نخبگان، شخصیت‌های فرهنگی و علمی و نهادهای رسمی چین

 درباره حمله رژیم صهیونی و امریکای جنایتکار  به آثار تاریخی، مراکز آموزشی و دانشگاهی ایران

رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران – چین

فروردین 1405

در پی حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، نهادهای رسمی، شخصیت‌های علمی و فرهنگی چین مواضع روشنی در محکومیت این حملات به ویژه در حوزه‌های آثار تاریخی، مراکز آموزشی و دانشگاهی اتخاذ کرده‌اند. دیدگاه‌های آنان را می‌توان در پنج محور اصلی دسته‌بندی کرد:

 1. نهادهای رسمی و دیپلماتیک:

موضع وزارت خارجه چین ۳ مارس ۲۰۲۶ با صراحت تمام حملات به مراکز آموزشی و غیرنظامی را محکوم کرد. سخنگوی وزارت خارجه با ابراز تأسف عمیق از تلفات غیرنظامیان، تأکید کرد: خط قرمز حفاظت از غیرنظامیان در درگیری‌های مسلحانه قابل عبور نیست و اقدامات بی‌رویه و بدون تمایز نظامی غیرقابل پذیرش است.

فو زونگ (Fu cong)، نماینده دائم چین در سازمان ملل، در 28 فوریه در نشست اضطراری علنی شورای امنیت درباره وضعیت خاورمیانه اظهار داشت که آمریکا و اسرائیل حملاتی نظامی به ایران انجام دادند که باعث تشدید ناگهانی اوضاع منطقه شد و چین نسبت به این موضوع عمیقاً ابراز نگرانی می‌کند. چین همواره بر این باور است که همه طرف‌ها باید به اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد پایبند باشند و در روابط بین‌الملل استفاده یا تهدید به استفاده از زور را محکوم و رد می‌کند. چین تأکید کرد که حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی ایران و سایر کشورهای منطقه باید محترم شمرده شود.

نمایندگی چین در سازمان ملل متحد نیز در نشست‌های اضطراری شورای حقوق بشر، حملات به مدرسه دخترانه میناب را که به شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز انجامید، نقض آشکار حقوق بین‌الملل بشردوستانه و عبور از خط قرمز اخلاقی بشر خواند. جیا گوید، نماینده چین در ژنو، تأکید کرد که این حملات بی احترامی آشکار به حقوق بین‌الملل بشردوستانه است و ایالات متحده و اسرائیل را مسئول اصلی این فاجعه دانست.

۲ مارس، سفیر لی سونگ، نماینده دائمی چین در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سخنرانی کرد و اشاره کرد که حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در جریان روند مذاکرات ایران و آمریکا غیرقابل قبول است، به طور آشکار یک رهبر یک کشور مستقل را کشتن و تحریک تغییر رژیم غیرقابل قبول است. این اقدامات به شدت حاکمیت و امنیت ایران را نقض می‌کند و اصول منشور سازمان ملل و هنجارهای اساسی روابط بین‌الملل را زیر پا می‌گذارد. حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی ایران باید مورد احترام قرار گیرد.

لی سونگ تأکید کرد که طرف چینی به حقوق قانونی ایران در استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای احترام می‌گذارد، به این موضوع که ایران بارها تأکید کرده است قصد توسعه سلاح هسته‌ای ندارد اهمیت می‌دهد و به گزارش مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که اشاره می‌کند هیچ مدرکی دال بر توسعه سلاح هسته‌ای توسط ایران یافت نشده، توجه دارد.

2. واکنش به تخریب میراث فرهنگی: فراخوان برای حفاظت از میراث بشری

حمله به کاخ گلستان (UNESCO World Heritage) در تهران که در ۲ مارس بر اثر انفجار و امواج ناشی از حملات هوایی آسیب دید، واکنش گسترده نهادهای فرهنگی چین را برانگیخت.

وزارت امور خارجه چین: چین از آسیب دیدن آثار باستانی و میراث فرهنگی ایران در جنگ عمیقاً تأسف دارد. سخنگوی وزارت امور خارجه، مائو نینگ، در تاریخ 31 مارس در نشست مطبوعاتی اظهار داشت که میراث فرهنگی جهانی سرمایه ارزشمند تمام بشریت است. چین از خسارت وارده به آثار باستانی ایران در جریان جنگ عمیقاً متاسف است و از همه طرف‌های درگیر به ویژه آمریکا و اسرائیل خواست که فوراً عملیات نظامی را متوقف کنند، هر چه سریع‌تر گفت‌وگو و مذاکرات را آغاز کنند و هرچه زودتر این جنگی که نباید رخ می‌داد پایان یابد.

هو ژینگ شین، استاد حقوق دانشگاه علوم سیاسی و حقوق چین، با اشاره به کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در هنگام درگیری‌های مسلحانه و کنوانسیون ۱۹۷۲ میراث جهانی، تأکید کرد: جامعه بین‌المللی باید متحد شده و از ابزارهای دیپلماتیک، سیاسی و افکار عمومی برای الزام طرف‌های درگیر به حفاظت از میراث فرهنگی استفاده کند. وی افزود: در صورت لزوم، کمک‌ها و مداخلات بین‌المللی باید برای تضمین حفاظت از میراث فرهنگی در برابر ویرانی جنگ ارائه شود.

وانگ جین (Wang jin)، استاد ویژه مرکز تحقیقات "کمربند و جاده" دانشگاه لانژو، اشاره کرد که روش این حمله "بسیار ویژه" است، نه با منطق عادی انتخاب هدف آمریکا و اسرائیل (مانند هدف قرار دادن دانشمندان هسته‌ای یا فرماندهان نظامی) مطابقت دارد و نه شبیه حملات تروریستی علیه غیرنظامیان به سبک "داعش" است، بنابراین تعیین مسئولیت باید با احتیاط انجام شود، اما خود تخریب فرهنگی به تنهایی به عنوان آسیبی به میراث مشترک بشریت محسوب می‌شود.

وین شائو بیائو (Wen shao biao)، پژوهشگر در موسسه مطالعات خاورمیانه دانشگاه بین المللی شانگهای تأکید کرد که زمان و مکان حمله (مانند مراسم یادبود قبر سلیمانی) دارای نماد سیاسی قوی است و نشان می‌دهد که تضاد در حال گذر از مقابله نظامی به سطح هویت و حافظه تاریخی است.

ژانگ چانگ فا، پژوهشگر ارشد آکادمی میراث فرهنگی چین، در گفتگو با خبرنگار روزنامه مردم  (۲۳ مارس) ۲۰۲۶ به تحلیل ابعاد فاجعه بار تخریب کاخ گلستان پرداخت. وی با اشاره به آسیب دیدگی تالار آینه‌ها (تالار برلیان) که بخشی از این مجموعه تاریخی است، گفت: میراث فرهنگی منابعی تجدیدناپذیر هستند و تخریب آنها به معنای گسست روایت تاریخی و فقدان حافظه فرهنگی است که به روح و روان انسان‌ها آسیب می‌زند.

توصیه‌های تخصصی ژانگ چانگ فا برای حفاظت از میراث در بحران:

- ایجاد سامانه پیشگیری و پاسخ سریع با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال

- مستندسازی دیجیتال از آثار تاریخی با استفاده از اسکن سه‌بعدی و مدل‌سازی دیجیتال

- آموزش نیروهای محلی برای حفظ آثار در شرایط بحرانی

- ایجاد مکانیسم‌های بین‌المللی برای واکنش سریع در هنگام درگیری‌ها

3. دیدگاه‌های شخصیت‌های علمی و دانشگاهی

بائو چینگ ژانگ (پژوهشگر مؤسسه مطالعات خاورمیانه، دانشگاه مطالعات بین‌المللی شانگهای) در تحلیل خود برای خبرگزاری شینهوا، حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی ایران را بخشی از یک استراتژی هماهنگ دانست و تأکید کرد که ایالات متحده و اسرائیل در این حملات به طور کامل با یکدیگر هماهنگ بوده‌اند.

وو بینگبینگ (مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه پکن) نیز با اشاره به زمان‌بندی و هماهنگی عملیات، آن را نشانه‌ای از”برنامه‌ریزی دقیق  “توصیف کرد و گفت که این عملیات نه فقط یک اقدام نظامی، بلکه پیامی راهبردی به ایران و منطقه بوده است.

لیو چانگ (پژوهشگر مؤسسه مطالعات بین‌الملل چین) در تحلیلی برای اندیشکده وزارت امور خارجه چین، حملات به ایران را نقض آشکار حقوق بین‌الملل و اقدامی از پیش طراحی شده ارزیابی کرد.

دینگ لونگ (استاد مؤسسه مطالعات خاورمیانه، دانشگاه شانگهای) در مصاحبه با خبرنگار "روزنامه وین هوی"، این حملات را نمونه‌ای از فریب راهبردی خواند و تأکید کرد که آمریکا در حالی که ظاهراً در حال مذاکره با ایران بود، با اسرائیل برای حمله هماهنگ می‌شد. وی هشدار داد که جنگ کنونی احتمالاً از جنگ ۱۲ روزه سال گذشته طولانی‌تر و گسترده‌تر خواهد بود.

4. واکنش‌های فرهنگی و مردمی

واکنش کاربران چینی در شبکه های اجتماعی مانند (شیائوهونگشو/RedNote(نیز بازتاب گسترده‌ای داشته است. کاربری که پیش از این از کاخ گلستان بازدید کرده بود، با اندوه نوشت: هیچ جای دیگری در جهان چنین آینه هایی با چنین مقیاس بزرگ و زیبایی شناختی ظریف را نمی‌توان یافت. حالا که بمباران شده، واقعاً تأسف‌بار است. شعله های جنگ هرگز نباید به میراث تاریخی و فرهنگی عظیم دست یابد. این میراث متعلق به همه بشریت است.

5. موضع‌گیری کلی چین

وانگ یی وزیر امور خارجه چین، در تماس‌های تلفنی با مقامات روسیه، ایران، فرانسه و عمان) اوایل مارس (۲۰۲۶ سه اصل اساسی را مطرح کرد:

1. توقف فوری عملیات نظامی

2. بازگشت فوری به گفت‌وگو و مذاکره

3. مخالفت جمعی با اقدامات یکجانبه

وزیرامورخارجه چین همچنین تأکید کرد که حمله به ایران در جریان مذاکرات و کشتن آشکار رهبر یک کشور مستقل غیرقابل قبول است و جامعه بین‌المللی باید در برابر بازگشت به قانون جنگل بایستد.

 جمع‌بندی

نخبگان و نهادهای چینی در سه سطح به حملات به میراث فرهنگی، مراکز آموزشی و دانشگاهی ایران واکنش نشان داده‌اند:

حقوقی-سیاسی : محکومیت نقض حقوق بین‌الملل / بیانیه‌های وزارت خارجه، نمایندگی در سازمان ملل

تخصصی-حرفه‌ای: تحلیل راهبردی و هشدار درباره پیامدها / اظهارات استادان دانشگاه‌های پکن، شانگهای و فودان

فرهنگی-انسانی : همدلی با میراث فرهنگی و غیرنظامیان / واکنش پژوهشگران میراث فرهنگی، کاربران شبکه‌های اجتماعی

اتفاق نظر اصلی میان نخبگان چینی این است که تخریب میراث فرهنگی و حمله به مراکز آموزشی، نه تنها نقض آشکار حقوق بین‌الملل، بلکه تهدیدی برای میراث مشترک بشریت است و نیازمند واکنش جمعی جامعه جهانی می‌باشد.

میراث فرهنگی نباید به ” قربانی خاموش “جنگ تبدیل شود

سایت روزنامه گوانگ مینگ

7-3-2026

نویسنده: لین زی‌او

ساختن یک تمدن هزار سال طول می‌کشد، اما نابودی نشانه ‌ای از یک تمدن تنها در یک لحظه اتفاق می‌افتد. در دوم مارس، کاخ گلستان، میراث فرهنگی جهانی که در مرکز شهر تهران، پایتخت ایران و به «کاخ گل سرخ» معروف است، در اثر موج انفجار حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به شدت آسیب دید؛ سقف تالار آینه که نمادین‌ترین بخش آن است شکسته شد و قاب پنجره ‌ها و درهای شیشه‌ای به قطعات خرد شدند.

کاخ گلستان یکی از مهم‌ترین مجموعه ‌های کاخ‌های سلطنتی ایران است که در سال ۲۰۱۳ توسط یونسکو به فهرست میراث جهانی افزوده شد. ساختار اصلی ساختمان‌های موجود کاخ عمدتاً در دوره قاجار در قرن نوزدهم شکل گرفته است و ترکیبی از هنر سنتی ایرانی و عناصر معماری غربی است. تزئینات داخلی آن باشکوه بوده و اوج هنر و معماری دوره قاجار به شمار می‌آید.

”۵۶ میراث فرهنگی ایران به شدت آسیب دید“: نیم ماه جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران، تنها کاخ گل رز نبود که ویران شد

۲۰۲۶-۰۳-۱۶

منبع: خبرگزاری چین

خبرگزاری چین، ۱۵ مارس (وی چنشی) بهار ۲۰۲۶، قدیمی‌ترین کاخ تهران — کاخ گلستان — میلیون‌ها قطعه آینه کاملاً شکسته شده‌اند، تعمیر آن ۱۵ سال زمان می‌برد. آنچه شکسته شده، فراتر از شیشه ‌های لعابی پارسی است.

بر اساس گزارش رسانه‌های ایران در ساعت محلی ۱۴ مارس، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران تأیید کرد که حداقل ۵۶ اثر تاریخی و فرهنگی کشور در حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به شدت آسیب دیده‌اند. استان تهران بیشترین خسارت را داشته است، با ۱۹ اثر آسیب دیده.

از آثار تاریخی دشوارتر برای ترمیم، قواعدی است که جنگ آن‌ها را شکسته است.